एवं वृक्णः इत्यादिद्वयं श्रीमदुद्धववाक्यम् अपि सङ्गमनीयम् । यथा— वृक्णश् च मे सुदृढः स्नेहपाशो दाशार्हवृष्ण्यन्धकसात्वतेषु । प्रसारितः सृष्टिविवृद्धये त्वया स्वमायया ह्य् आत्मसुबोधहेतिना ॥ नमोऽस्तु ते महायोगिन् प्रपन्नम् अनुशाधि माम् । यथा त्वच्चरणाम्भोजे रतिः स्याद् अनपायिनी ॥ सृष्टिविवृद्धये त्वया स्वाधीनया मायया यो देहादिसम्बन्धजः स्नेहपाशः प्रसारितः स वृक्णश् छिन्नः । केन? आत्मसुबोधहेतिना, त्वदीयप्रीत्युत्पादकशोभनज्ञानलक्षणशस्त्रेण । अधुना त्वत्सम्बन्धेनैव स भातीत्य् अर्थः । अत एवोत्तरपद्यम् अपि तथैव । इयं चोक्तिः श्रीमदुद्धवस्य सिद्धत्वान् न सम्भवतीति स्वव्याजेनान्यान् उद्दिश्यैवेति ज्ञेयम् । अथ श्रीकुन्तीवाक्यस्यान्यावतारिका, यथा गमने पाण्डवानाम् अकुशलं अगमने वृष्णीनाम् इत्य् उभयतो व्याकुलचित्ता सती । तेषु स्नेहनिवृत्तिं प्रार्थयते अथेति । एवम् अप्य् उभयेषां तादृशतदेकालम्बनतादर्शनेन तेष्व् अधिकभगवत्प्रीत्याधारत्वं स्वस्याधिकस्नेहहेतुर् इति । तेषु स्नेहच्छेदव्याजेनोभयेषाम् अपि त्वदविच्छेद एव क्रियताम् इति च व्यज्यते । ततश् चोत्तरत्र श्रीसुतवाक्ये तां बाढम् इत्य् उपामन्त्र्ये इत्य् अत्र भगवदभ्युपगमोऽपि सर्वत्रैव सङ्गच्छते । तथाप्य् अस्य वृक्णश् चेत्य् आदिवाक्यस्य सङ्गमनार्थं तत् तथैवावतारितम् ।
evaṁ vṛkṇaḥ ity-ādi-dvayaṁ śrīmad-uddhava-vākyam api saṅgamanīyam | yathā— vṛkṇaś ca me sudṛḍhaḥ sneha-pāśo dāśārha-vṛṣṇy-andhaka-sātvateṣu | prasāritaḥ sṛṣṭi-vivṛddhaye tvayā sva-māyayā hy ātma-subodha-hetinā || namo'stu te mahā-yogin prapannam anuśādhi mām | yathā tvac-caraṇāmbhoje ratiḥ syād anapāyinī || sṛṣṭi-vivṛddhaye tvayā svādhīnayā māyayā yo dehādi-sambandhajaḥ sneha-pāśaḥ prasāritaḥ sa vṛkṇaś chinnaḥ | kena? ātma-subodha-hetinā, tvadīya-prīty-utpādaka-śobhana-jñāna-lakṣaṇa-śastreṇa | adhunā tvat-sambandhenaiva sa bhātīty arthaḥ | ata evottara-padyam api tathaiva | iyaṁ coktiḥ śrīmad-uddhavasya siddhatvān na sambhavatīti sva-vyājenānyān uddiśyaiveti jñeyam | atha śrī-kuntī-vākyasyānyāvatārikā, yathā gamane pāṇḍavānām akuśalaṁ agamane vṛṣṇīnām ity ubhayato vyākula-cittā satī | teṣu sneha-nivṛttiṁ prārthayate atheti | evam apy ubhayeṣāṁ tādṛśa-tad-ekālambanatā-darśanena teṣv adhika-bhagavat-prīty-ādhāratvaṁ svasyādhika-sneha-hetur iti | teṣu sneha-ccheda-vyājenobhayeṣām api tvad-aviccheda eva kriyatām iti ca vyajyate | tataś cottaratra śrī-suta-vākye tāṁ bāḍham ity upāmantrye ity atra bhagavad-abhyupagamo'pi sarvatraiva saṅgacchate | tathāpy asya vṛkṇaś cety ādi-vākyasya saṅgamanārthaṁ tat tathaivāvatāritam |
Так же надлежит свести сюда и двустишие шримад Уддхавы «рассечена» и далее: «Рассечена моя прекрепкая петля приязни к Дашархам, Вришни, Андхакам и Сатватам — та, что была растянута тобою собственною майей ради приумножения творения, — рассечена оружием благого познания себя. Поклон тебе, великий йогин; наставь меня, предавшегося, чтобы влечение к твоим лотосным стопам было неотступным».\n\nПетля приязни, рождённая связью с телом и прочим, растянута тобою подвластной тебе майей ради приумножения творения, — и она рассечена. Чем? «Оружием благого познания себя», то есть клинком прекрасного знания, рождающего любовь к тебе. Смысл: ныне она сияет лишь связью с тобою. Оттого и следующее двустишие — о том же. А что такая речь у шримад Уддхавы, уже совершенного, невозможна, — да будет знаемо, что он под своим предлогом имеет в виду других.\n\nДалее — иное введение к речению шри Кунти. Умом, смятенным с обеих сторон — уйдут Пандавы, будет беда; не уйдут Вришни, будет беда, — она просит прекращения приязни к ним: «итак». И так: видя, что у обоих он одна такая опора, она чувствует, что причина её собственной большей приязни — их большая вместилищность любви к Бхагавану. А под предлогом отсечения приязни к ним выражается и другое: пусть у обоих не пресечётся связь с тобою. Оттого и далее, в речении шри Суты — «сказав ей „хорошо“ и обратившись», — согласие Бхагавана сходится повсюду. И всё же введено оно так именно затем, чтобы свести сюда речение «рассечена» и далее.
7ef6314822c9 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Признание Уддхавы «петля рассечена» стоит рядом с просьбой наставить его — и это не оговорка: речь ведётся не о себе. Тот, кто уже свободен, говорит от лица несвободных, чтобы им было куда встать.\n\nУ Кунти же просьба и вовсе двойная: словами она просит отсечь приязнь, а по существу — не отсекать связи ни с той, ни с другой стороной.