अपि च— एवं शशाङ्कांशुविराजिता निशाः स सत्यकामोऽनुरताबलागणः । सिषेव आत्मन्य् अवरुद्धसौरतः सर्वाः शरत्काव्यकथारसाश्रयाः ॥ एवं पूर्वोक्तप्रकारेण अनुरतो निरन्तरम् अनुरक्तोऽबलागणो यत्र, तादृशः स श्रीकृष्णचन्द्र आत्मनि चित्तेऽवरुद्धं समन्तान् निगृह्य स्थापितं सौरतं सुरतसम्बन्धिभावहावादिकं येन, तथाभूतः सन् । अत एव सत्यकामः व्यभिचाररहितप्रेमविशेषः सन् शरत्सम्बन्धिन्यो यावत्यो रसाश्रयाः काव्यकथाः सम्भवन्ति, ताः सर्वा एव सिषेवे । शरच्छब्दोऽत्राखण्डम् एव वा संवत्सरं वदति । ततः शशङ्कांशुविराजितत्वम् उपलक्षणम् इति व्याख्येयम् । एवं सौरतसंलापैः इति श्रीरुक्मिणीपरिहासेऽपि सौरतशब्दस् तादृशत्वेन प्रयुक्तः ।
api ca— evaṁ śaśāṅkāṁśu-virājitā niśāḥ sa satya-kāmo'nuratābalā-gaṇaḥ | siṣeva ātmany avaruddha-saurataḥ sarvāḥ śarat-kāvya-kathā-rasāśrayāḥ || evaṁ pūrvokta-prakāreṇa anurato nirantaram anurakto'balā-gaṇo yatra, tādṛśaḥ sa śrī-kṛṣṇa-candra ātmani citte'varuddhaṁ samantān nigṛhya sthāpitaṁ saurataṁ surata-sambandhi-bhāva-hāvādikaṁ yena, tathābhūtaḥ san | ata eva satya-kāmaḥ vyabhicāra-rahita-prema-viśeṣaḥ san śarat-sambandhinyo yāvatyo rasāśrayāḥ kāvya-kathāḥ sambhavanti, tāḥ sarvā eva siṣeve | śarac-chabdo'trākhaṇḍam eva vā saṁvatsaraṁ vadati | tataḥ śaśaṅkāṁśu-virājitatvam upalakṣaṇam iti vyākhyeyam | evaṁ saurata-saṁlāpaiḥ iti śrī-rukmiṇī-parihāse'pi saurata-śabdas tādṛśatvena prayuktaḥ |
Также: «Так вкушал он те ночи, сияющие лучами месяца, — тот, чьё желание истинно, у кого сонм привязанных жён, у кого любовное удержано в себе, — все, что суть прибежище расы для поэзии и сказаний об осени». «Так» — прежде названным образом. «Привязанный» — тот, у кого сонм жён непрестанно привязан, — таков шри Кришна-месяц; «в себе удержанное любовное» — тот, у кого чувства, жесты и прочее, связанные с любовью, со всех сторон обузданы и поставлены в уме. Оттого «чьё желание истинно» — то есть имеющий особость премы, лишённую отклонения; и вкусил он все, сколько их есть, сказания поэзии, связанные с осенью и служащие прибежищем расы. Слово «осень» здесь говорит и о целом годе; потому сияние лучами месяца да толкуется как указание. Так же и слово «саурата» в «любовными беседами» применено при поддразнивании шри Рукмини в том же смысле.
d40cb9a2a186 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Определение дано через сдержанность: всё любовное у него «удержано в себе». Это сказано не в укор игре, а как её условие.