एवं बालिप्रभृताव् आर्जवादिगुणविरोधी च सुग्रीवहनुमदादिपक्षपातमयो ज्ञेयः । सर्वशुभङ्करत्वं च क्रोधोऽपि देवस्य वरेण तुल्यः इति न्यायेन सिद्धम् । अथ शमविरोधी कामश् च तस्य प्रेष्ठजनविशेषरूपासु तासु प्रेमविशेषरूप एव । तथा हि— स एष नरलोकेऽस्मिन्न् अवतीर्णः स्वमायया । रेमे स्त्रीरत्नकूटस्थो भगवान् प्राकृतो यथा ॥ स्वेषु निजजनेषु या माया कृपा तत्सुखचिकीर्षामयप्रेमा, तया लोकेऽवतीर्ण इति तस्या एव सर्वावतारप्रयोजननिमित्तत्वात् । स्त्रीरत्नकूटस्थोऽपि तादृशरमणवशकारिप्रेमविशेषरूपया तयैव रेमे, न तु प्रसिद्धकामेनेत्य् अर्थः । अत्र रत्नपदेन तासाम् अपि तद्योग्यत्वं बोधयित्वा तादृशप्रेमविशेषमयत्वं बोधितम् । एवं भाववैलक्षण्येऽपि क्रियया साम्यम् इत्य् आह प्राकृतो यथा इति । अत्र श्रीभगवतोऽप्य् अप्राकृतत्वं दर्शयित्वा तद्वत् कामविषयत्वं निराकृतम् ।
evaṁ bāli-prabhṛtāv ārjavādi-guṇa-virodhī ca sugrīva-hanumad-ādi-pakṣa-pāta-mayo jñeyaḥ | sarva-śubhaṅkaratvaṁ ca krodho'pi devasya vareṇa tulyaḥ iti nyāyena siddham | atha śama-virodhī kāmaś ca tasya preṣṭha-jana-viśeṣa-rūpāsu tāsu prema-viśeṣa-rūpa eva | tathā hi— sa eṣa nara-loke'sminn avatīrṇaḥ sva-māyayā | reme strī-ratna-kūṭastho bhagavān prākṛto yathā || sveṣu nija-janeṣu yā māyā kṛpā tat-sukha-cikīrṣā-maya-premā, tayā loke'vatīrṇa iti tasyā eva sarvāvatāra-prayojana-nimittatvāt | strī-ratna-kūṭastho'pi tādṛśa-ramaṇa-vaśa-kāri-prema-viśeṣa-rūpayā tayaiva reme, na tu prasiddha-kāmenety arthaḥ | atra ratna-padena tāsām api tad-yogyatvaṁ bodhayitvā tādṛśa-prema-viśeṣa-mayatvaṁ bodhitam | evaṁ bhāva-vailakṣaṇye'pi kriyayā sāmyam ity āha prākṛto yathā iti | atra śrī-bhagavato'py aprākṛtatvaṁ darśayitvā tadvat kāma-viṣayatvaṁ nirākṛtam |
Так же да будет знаемо и то, что противно прямоте и прочим качествам в случае Вали и подобных, — склонение на сторону Сугривы, Ханумана и прочих. А что и это творит всякое благо, установлено правилом: «и гнев бога равен дару».\n\nДалее, вожделение, противное шаме: у него оно в тех, кто есть особый облик дражайших людей, — именно особый облик премы. Ведь: «Тот, нисшедший в этот человеческий мир своею майей, наслаждался, стоя среди жён-самоцветов, — Бхагаван, словно природный». Майя к «своим», к собственным людям, — это милость, према, полная желания сделать им счастье; ею он и нисшёл в мир, ибо она и есть повод к цели всех нисхождений. И, стоя среди жён-самоцветов, он наслаждался именно ею — особым обликом премы, что делает такого возлюбленного покорным, — а не известным вожделением. Словом «самоцвет» здесь дано разуметь и их пригодность к тому, и полноту такой особой премы. А что при инаковости чувства есть сходство по действию, он говорит словами «словно природный». И здесь же, показав неприродность самого шри Бхагавана, он устранил мысль, будто тот, подобно природному, есть предмет вожделения.
0ce82e8900b6 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Слово «словно» делает всю работу: действие то же, а чувство иное, и подмена одного другим — ошибка наблюдателя, а не свойство события.\n\n«Самоцвет» здесь не украшение речи: сказано, что и они не обычные жёны, иначе сходство пришлось бы признать не только внешним.