अत एव शुद्धप्रीतिमत एव सर्वतः श्रैष्ठ्यम् आह— रजोभिः समसङ्ख्याताः पार्थिवैर् इह जन्तवः । तेषां ये केचनेहन्ते श्रेयो वै मनुजादयः ॥ प्रायो मुमुक्षवस् तेषां केचनैव द्विजोत्तम । मुमुक्षूणां सहस्रेषु कश्चिन् मुच्येत सिध्यति ॥ मुक्तानाम् अपि सिद्धानां नारायणपरायणः । सुदुर्लभः प्रशान्तात्मा कोटिष्व् अपि महामुने ॥ श्रेयः परलोकसुखसाधनं धर्मादि । मुच्येत जीवन्मुक्तो भवति । जीवन्मुक्तस्य च यस्य भगवदाद्यपराधो दैवान् न स्यात् स एव सिध्यति, तत्तल्लक्षणाम् अन्तिमां मुक्तिं प्राप्नोति । आरुह्य कृच्छ्रेण परं पदं ततः पतन्त्य् अधोऽनादृतयुष्मदङ्घ्रयः ॥ जीवन्मुक्ताः प्रपद्यन्ते पुनः संसारवासनाम् । यद्य् अचिन्त्यमहाशक्तौ भगवत्य् अपराधिनः ॥ नानुव्रजति यो मोहाद् व्रजन्तं परमेश्वरम् । ज्ञानाग्निदग्धकर्मापि स भवेद् ब्रह्मराक्षसः ॥ इत्यादि भक्तिसन्दर्भे दर्शितप्रमाणेभ्यः । तत्र जीवन्मुक्तानां सिद्धमुक्तानां च याः कोटयः, तास्व् अपि नायं सुखापो भगवान् इत्यादेः, मुक्तिं ददाति कर्हिचित् स्म न भक्तियोगम् इत्य् अतश् च नारायणपरायणः सुदुर्लभ एव, यतः स एव प्रशान्तात्मा प्रकृष्टभगवत्तत्त्वनिष्ठावरिष्ठ इत्य् अर्थः । शमो मन्निष्ठता बुद्धेः इति श्रीभगवता स्वयं व्याख्यातत्वात् ।
ata eva śuddha-prītimata eva sarvataḥ śraiṣṭhyam āha— rajobhiḥ sama-saṅkhyātāḥ pārthivair iha jantavaḥ | teṣāṁ ye kecanehante śreyo vai manujādayaḥ || prāyo mumukṣavas teṣāṁ kecanaiva dvijottama | mumukṣūṇāṁ sahasreṣu kaścin mucyeta sidhyati || muktānām api siddhānāṁ nārāyaṇa-parāyaṇaḥ | sudurlabhaḥ praśāntātmā koṭiṣv api mahāmune || śreyaḥ para-loka-sukha-sādhanaṁ dharmādi | mucyeta jīvan-mukto bhavati | jīvan-muktasya ca yasya bhagavad-ādy-aparādho daivān na syāt sa eva sidhyati, tat-tal-lakṣaṇām antimāṁ muktiṁ prāpnoti | āruhya kṛcchreṇa paraṁ padaṁ tataḥ patanty adho'nādṛta-yuṣmad-aṅghrayaḥ || jīvan-muktāḥ prapadyante punaḥ saṁsāra-vāsanām | yady acintya-mahā-śaktau bhagavaty aparādhinaḥ || nānuvrajati yo mohād vrajantaṁ parameśvaram | jñānāgni-dagdha-karmāpi sa bhaved brahma-rākṣasaḥ || ity-ādi bhakti-sandarbhe darśita-pramāṇebhyaḥ | tatra jīvan-muktānāṁ siddha-muktānāṁ ca yāḥ koṭayaḥ, tāsv api nāyaṁ sukhāpo bhagavān ity-ādeḥ, muktiṁ dadāti karhicit sma na bhakti-yogam ity ataś ca nārāyaṇa-parāyaṇaḥ sudurlabha eva, yataḥ sa eva praśāntātmā prakṛṣṭa-bhagavat-tattva-niṣṭhā-variṣṭha ity arthaḥ | śamo man-niṣṭhatā buddheḥ iti śrī-bhagavatā svayaṁ vyākhyātatvāt |
Оттого он и говорит о превосходстве надо всем именно того, у кого чистая любовь: «Здесь существа сочтены наравне с земными пылинками; из них лишь некоторые — люди и прочие — стремятся к благу. Из них обычно лишь некоторые жаждут освобождения, о лучший из дваждырождённых; из тысяч жаждущих освобождения кто-то освобождается, достигает. И даже среди миллионов освобождённых и достигших весьма труднонайден преданный Нараяне, умиротворённая душа, о великий молчальник».\n\n«Благо» — средство радости в ином мире: закон и прочее. «Освобождается» — становится освобождённым при жизни. А из освобождённых при жизни достигает именно тот, у кого по судьбе не случится оскорбления Бхагавана и прочих: он и обретает последнее освобождение с тем или иным признаком. Ибо: «Взойдя с трудом в высшее место, они падают оттуда вниз — не почтившие ваши стопы»; «Освобождённые при жизни снова приходят к склонности круговорота, если оскорбляют Бхагавана, обладающего непостижимою великою силою»; «Кто по обольщению не следует за идущим высшим Владыкою, тот, хотя деяния его сожжены огнём знания, станет брахма-ракшасом», — и далее, по свидетельствам, показанным в Бхакти-сандарбхе.\n\nИ среди тех миллионов освобождённых при жизни и достигших — по «не легкообретаем этот Бхагаван» и далее и по «освобождение он даёт иной раз, но не сопряжение с преданностью» — преданный Нараяне и вправду весьма труднонайден: ибо именно он — умиротворённая душа, наилучший по выдающейся твёрдости в истине Бхагавана. Ведь шри Бхагаван сам истолковал: «покой — приверженность разума мне».
a0a6a35195a6 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Лестница сужается на каждом шаге, и последнее сужение самое неожиданное: редким оказывается не освобождённый, а преданный среди освобождённых.\n\nИ причина падения с высоты названа одна — не слабость и не возврат желаний, а непочтение к тем, кто дорог Ему.