Шат-сандарбха
Сандарбха шестая. Прити: любовь как цель6.109Джива Госвами
1087 / 1405
Linux
Листать
Шат-сандарбха · 6.109
॥
Деванагари

अथ तत्रैव श्रीराधादेव्याः, आदिपुराणे— त्रैलोक्ये पृथिवी धन्या तत्र वृन्दावनं पुनः । तत्रापि गोपिकाः पार्थ तत्र राधाभिधा मम ॥ इति । पाद्मे कार्त्तिकमाहात्म्ये— यथा राधा प्रिया विष्णोस् तस्याः कुण्डं प्रियं तथा । सर्वगोपीषु सैवैका विष्णोर् अत्यन्तवल्लभा ॥ इति । अत एव तस्या एव प्रेमाधिक्यं वर्णितम् आग्नेये वासनाभाष्योद्धृतं वचनम्— गोप्यः पप्रच्छुर् उषसि कृष्णानुचरम् उद्धवम् । हरिलीलाविहारांश् च तत्रैकां राधिकां विना । राधा तद्भावसंलीना वासनाया विरामिता ॥ इति । नवमावस्थाप्राप्तत्वेन प्रश्नादिवासनाया विरामिता तस्याम् असमर्थ्येत्य् अर्थः । तस्माद् अनेन सर्वव्रजदेवीष्व् अपि श्रैष्ठ्यादिचिह्नेन श्रीरासविहारे ताभिर् एव स्वयं कस्याः पदानि इत्यादिना वर्णितसौभाग्यातिशया श्रीराधिकैव भवेत् । अतस् तन्नाम्नैव ताः सूचयामासुः— अनयाराधितो नूनं भगवान् हरिर् ईश्वरः । यन् नो विहाय गोविन्दः प्रीतोऽयम् अनयद् रहः ॥ अनया राधया भगवान् राधितः साधितो वशीकृत इत्य् अर्थः । नूनम् इति वितर्के । यतश् च राधयतीति निरुक्त्या तस्या राधेति संज्ञापि जातेति भावः । राधितत्वे हेतुः—यन् न इति । गोविन्दः श्रीगोकुलेन्द्रः ॥

Транслитерация (IAST)

atha tatraiva śrī-rādhā-devyāḥ, ādi-purāṇe— trailokye pṛthivī dhanyā tatra vṛndāvanaṁ punaḥ | tatrāpi gopikāḥ pārtha tatra rādhābhidhā mama || iti | pādme kārttika-māhātmye— yathā rādhā priyā viṣṇos tasyāḥ kuṇḍaṁ priyaṁ tathā | sarva-gopīṣu saivaikā viṣṇor atyanta-vallabhā || iti | ata eva tasyā eva premādhikyaṁ varṇitam āgneye vāsanā-bhāṣyoddhṛtaṁ vacanam— gopyaḥ papracchur uṣasi kṛṣṇānucaram uddhavam | hari-līlā-vihārāṁś ca tatraikāṁ rādhikāṁ vinā | rādhā tad-bhāva-saṁlīnā vāsanāyā virāmitā || iti | navamāvasthā-prāptatvena praśnādi-vāsanāyā virāmitā tasyām asamarthyety arthaḥ | tasmād anena sarva-vraja-devīṣv api śraiṣṭhyādi-cihnena śrī-rāsa-vihāre tābhir eva svayaṁ kasyāḥ padāni ity-ādinā varṇita-saubhāgyātiśayā śrī-rādhikaiva bhavet | atas tan-nāmnaiva tāḥ sūcayāmāsuḥ— anayārādhito nūnaṁ bhagavān harir īśvaraḥ | yan no vihāya govindaḥ prīto'yam anayad rahaḥ || anayā rādhayā bhagavān rādhitaḥ sādhito vaśīkṛta ity arthaḥ | nūnam iti vitarke | yataś ca rādhayatīti niruktyā tasyā rādheti saṁjñāpi jāteti bhāvaḥ | rādhitatve hetuḥ—yan na iti | govindaḥ śrī-gokulendraḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथathaДалее
तत्रैवtatraivaтам же
श्रीśrīшри
राधाrādhāРадха-
देव्याःdevyāḥдеви,
आदिādiв Ади-
पुराणेpurāṇeпуране:
त्रैलोक्येtrailokye«в трёх мирах
पृथिवीpṛthivīземля
धन्याdhanyāблаженна,
तत्रtatraтам
वृन्दावनंvṛndāvanaṁВриндаван
पुनःpunaḥже;
तत्रापिtatrāpiтам также
गोपिकाःgopikāḥпастушки,
पार्थpārthaо Партха;
तत्रtatraтам
राधाभिधाrādhābhidhāРадхою именуемая —
ममmamaмоя»
इतिitiтак.
पाद्मेpādmeВ Падме,
कार्त्तिकkārttikaв Карттики
माहात्म्येmāhātmyeвеличии:
यथाyathā«как
राधाrādhāРадха
प्रियाpriyāдорога
विष्णोस्viṣṇosВишну,
तस्याःtasyāḥеё
कुण्डंkuṇḍaṁозеро
प्रियंpriyaṁдорого
तथाtathāтак;
सर्वsarvaсреди всех
गोपीषुgopīṣuпастушек
सैवैकाsaivaikāона же одна
विष्णोर्viṣṇorВишну
अत्यन्तatyantaкрайне
वल्लभाvallabhāлюбезна»
इतिitiтак.
अतataОттого
एवevaже
तस्याtasyāеё
एवevaже
प्रेमाधिक्यंpremādhikyaṁпремы избыток
वर्णितम्varṇitamописан
आग्नेयेāgneyeв Агнея;
वासनाvāsanāВасана-
भाष्योद्धृतंbhāṣyoddhṛtaṁбхашьей приведённое
वचनम्vacanamречение:
गोप्यःgopyaḥ«пастушки
पप्रच्छुर्papracchurспросили
उषसिuṣasiна рассвете
कृष्णानुचरम्kṛṣṇānucaramКришны спутника
उद्धवम्uddhavamУддхаву
हरिhariХари
लीलाlīlāигр
विहारांश्vihārāṁśи забав
चcaже, —
तत्रैकांtatraikāṁтам одну
राधिकांrādhikāṁРадхику
विनाvināбез.
राधाrādhāРадха,
तद्tadв то
भावbhāvaчувство
संलीनाsaṁlīnāпогружённая,
वासनायाvāsanāyāсклонности
विरामिताvirāmitāлишена»
इतिitiтак.
नवमावस्थाnavamāvasthāДевятого состояния
प्राप्तत्वेनprāptatvenaдостигнутостью
प्रश्नादिpraśnādiвопроса и прочего
वासनायाvāsanāyāсклонности
विरामिताvirāmitāлишена —
तस्याम्tasyāmв ней
असमर्थ्येत्य्asamarthyetyнеспособна — таков
अर्थःarthaḥсмысл.
तस्माद्tasmādПотому
अनेनanenaэтим,
सर्वsarvaсреди всех
व्रजvrajaВраджа
देवीष्व्devīṣvбогинь
अपिapiтакже
श्रैष्ठ्यादिśraiṣṭhyādiпервенства и прочего
चिह्नेनcihnenaпризнаком,
श्रीśrīв шри
रासrāsaрасы
विहारेvihāreзабаве
ताभिर्tābhirими
एवevaже
स्वयंsvayaṁсамими
कस्याःkasyāḥ«чьи
पदानिpadāniследы»
इत्य्ityтак
आदिनाādināи далее
वर्णितvarṇitaописанное
सौभाग्यातिशयाsaubhāgyātiśayāсчастья превосходство имеющая —
श्रीśrīшри
राधिकैवrādhikaivaРадхика же
भवेत्bhavetбыла бы.
अतस्atasОттого
तन्tanеё
नाम्नैवnāmnaivaименем же
ताःtāḥони
सूचयामासुःsūcayāmāsuḥуказали:
अनयाराधितोanayārādhito«ею почтён
नूनंnūnaṁверно
भगवान्bhagavānБхагаван
हरिर्harirХари,
ईश्वरःīśvaraḥВладыка, —
यन्yanчто
नोnoнас
विहायvihāyaоставив,
गोविन्दःgovindaḥГовинда,
प्रीतोऽयम्prīto'yamдовольный этот,
अनयद्anayadувёл её
रहःrahaḥв уединение».
अनयाanayā«Ею» —
राधयाrādhayāРадхою
भगवान्bhagavānБхагаван
राधितःrādhitaḥумилостивлен,
साधितोsādhitoдобыт,
वशीकृतvaśīkṛtaпокорён —
इत्य्ityтаков
अर्थःarthaḥсмысл.
नूनम्nūnam«Верно» —
इतिitiтак
वितर्केvitarkeв значении предположения.
यतश्yataśИ оттого,
चcaже,
राधयतीतिrādhayatīti«умилостивляет» — так,
निरुक्त्याniruktyāэтимологией
तस्याtasyāу неё
राधेतिrādheti«Радха» — такое
संज्ञापिsaṁjñāpiимя также
जातेतिjātetiродилось — таков
भावःbhāvaḥсмысл.
राधितत्वेrādhitatveУмилостивленности
हेतुःhetuḥпричина:
यन्yan«что
नnaнас» —
इतिitiтак.
गोविन्दःgovindaḥ«Говинда» —
श्रीśrīшри
गोकुलेन्द्रःgokulendraḥГокулы владыка.
Литературный перевод

Далее там же о шри Радхе-деви — в Ади-пуране: «В трёх мирах блаженна земля, на ней — Вриндаван, в нём — пастушки, о Партха, а там — та, чьё имя Радха, моя». В Падме, в величии Карттики: «Как Радха дорога Вишну, так дорого и её озеро; среди всех пастушек она одна крайне любезна Вишну». Оттого и избыток её премы описан в Агнея — речение, приведённое в Васана-бхашье: «Пастушки на рассвете спрашивали Уддхаву, спутника Кришны, об играх и забавах Хари — все, кроме одной Радхики: Радха, погружённая в то чувство, лишилась и склонности к тому». Смысл: достигнув девятого состояния, она лишилась склонности спрашивать и прочего — была к тому неспособна.\n\nПотому по этому признаку первенства среди всех богинь Враджа она и есть шри Радхика — та, чьё превосходство счастья в забаве шри расы описано ими же самими в «Чьи это следы» и далее. Оттого они и указали на неё самим её именем: «Ею, верно, почтён Бхагаван Хари, Владыка, — оттого что Говинда, довольный, оставив нас, увёл её в уединение». «Ею» — Радхою Бхагаван умилостивлен, добыт, покорён; таков смысл. «Верно» — в значении предположения. И оттого, по этимологии «умилостивляет», родилось у неё и имя «Радха»; таков смысл. Причина умилостивленности — «оттого что нас». «Говинда» — владыка шри Гокулы.

Версия

713c69870cf7 · опубликовано 21 сент. 2026 г., 16:24:47 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами