यत् एव ते कश्चिद् अब्रवीत् तत् शृणवाम इति अब्रवीन् मे बर्कुर् वार्ष्णः चक्षुर् वै ब्रह्म इति यथा मातृमान् पितृमान् आचार्यवान् ब्रूयात् तथा तत् वार्ष्णो अब्रवीच् चक्षुर् वै ब्रह्म इति अपश्यतः हि किं स्यात् इति अब्रवीत् तु ते तस्य आयतनम् प्रतिष्ठाम् न मे अब्रवीत् इति एकपाद् वा एतत् संराट् इति सः वै नः ब्रूहि याज्ञवल्क्य चक्षुर् एव आयतनम् आकाशः प्रतिष्ठा सत्यम् इति एतद् उपासीत का सत्यता याज्ञवल्क्य चक्षुर् एव संराट् इति ह उवाच चक्षुषा वै संराट् पश्यन्तम् आहुः अद्राक्षीः इति सः आह अद्राक्षम् इति तत् सत्यं भवति चक्षुर् वै संराट् परमं ब्रह्म न एनम् चक्षुर् जहाति सर्वाणि एनम् भूतानि अभिक्षरन्ति देवः भूत्वा देवान् अप्येति यः एवम् विद्वान् एतद् उपास्ते हस्त्यृषभम् सहस्रम् ददामि इति ह उवाच जनकः वैदेहः सः ह उवाच याज्ञवल्क्यः पिता मे अमन्यत न अननुशिष्य हरेत इति
yat eva te kaścid abravīt tat śṛṇavāma iti abravīn me barkur vārṣṇaḥ cakṣur vai brahma iti yathā mātṛmān pitṛmān ācāryavān brūyāt tathā tat vārṣṇo abravīc cakṣur vai brahma iti apaśyataḥ hi kiṃ syāt iti abravīt tu te tasya āyatanam pratiṣṭhām na me abravīt iti ekapād vā etat saṃrāṭ iti saḥ vai naḥ brūhi yājñavalkya cakṣur eva āyatanam ākāśaḥ pratiṣṭhā satyam iti etad upāsīta kā satyatā yājñavalkya cakṣur eva saṃrāṭ iti ha uvāca cakṣuṣā vai saṃrāṭ paśyantam āhuḥ adrākṣīḥ iti saḥ āha adrākṣam iti tat satyaṃ bhavati cakṣur vai saṃrāṭ paramaṃ brahma na enam cakṣur jahāti sarvāṇi enam bhūtāni abhikṣaranti devaḥ bhūtvā devān apyeti yaḥ evam vidvān etad upāste hastyṛṣabham sahasram dadāmi iti ha uvāca janakaḥ vaidehaḥ saḥ ha uvāca yājñavalkyaḥ pitā me amanyata na ananuśiṣya hareta iti
«Послушаем, что говорили тебе». — «Барку Варшна сказал мне: “Зрение — Брахман”». — «Как сказал бы имеющий мать, отца и учителя, так сказал он: “зрение — Брахман”; ибо что было бы не видящему? Но сказал ли он тебе его обитель и опору?» — «Не сказал». — «Это одноногий [Брахман], государь». — «Так скажи нам ты, Яджнявалкья!» И он назвал его обитель, опору и то, как должно его чтить, — и Джанака предложил тысячу коров со слоном-быком, а Яджнявалкья ответил: «Отец мой считал: не приняв учения сполна, не бери платы».
4e354c567a0d · опубликовано 27 июл. 2026 г., 01:09:40 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
«Зрение — Брахман»: глаз, старший свидетель, чета солнца. И снова — четверть без опоры. Восполнение: обитель зрения — глаз, опора — пространство; чтить его как «истину» (satya) — ибо виденное своими глазами и зовут истиной: зрение — орган достоверности.
Строй раунда один и тот же, и в нём метод Яджнявалкьи: всякий частичный тезис почтён (за ним — законная преемственность и честный довод), взвешен («одноногий» без обители и опоры) и восполнен до четырёх ног. И каждый раз — отказ от платы до полноты учения: истина у него не продаётся в розницу.