वेत्थ यथा इमाः प्रजाः प्रयत्यो विप्रतिपद्यन्ता इति न इति ह उवाच वेत्थः यथा इमम् लोकम् पुनर् आपद्यन्ता इति न इति ह एव उवाच वेत्थः यथा असौ लोकः एवम् बहुभिः पुनः पुनः प्रयद्भिर् न संपूर्यता इति न इति ह एव उवाच वेत्थः यतिथ्याम् आहुत्यां हुतायाम् आपः पुरुषवाचो भूत्वा समुत्थाय वदन्ती इति न इति ह एव उवाच वेत्थः देवयानस्य वा पथः प्रतिपदं पितृयाणस्य वा यत् कृत्वा देवयानं वा पन्थानं प्रतिपद्यन्ते पितृयाणं वा अपि हि न ऋषेर् वचः श्रुतं द्वे सृती अशृणवं पितॄणाम् अहम् देवानाम् उत मर्त्यानाम् ताभ्याम् इदम् विश्वम् एजत् समेति यद् अन्तरा पितरं मातरं च इति न अहम् अत एकं चन वेद इति ह उवाच
vettha yathā imāḥ prajāḥ prayatyo vipratipadyantā iti na iti ha uvāca vetthaḥ yathā imam lokam punar āpadyantā iti na iti ha eva uvāca vetthaḥ yathā asau lokaḥ evam bahubhiḥ punaḥ punaḥ prayadbhir na saṃpūryatā iti na iti ha eva uvāca vetthaḥ yatithyām āhutyāṃ hutāyām āpaḥ puruṣavāco bhūtvā samutthāya vadantī iti na iti ha eva uvāca vetthaḥ devayānasya vā pathaḥ pratipadaṃ pitṛyāṇasya vā yat kṛtvā devayānaṃ vā panthānaṃ pratipadyante pitṛyāṇaṃ vā api hi na ṛṣer vacaḥ śrutaṃ dve sṛtī aśṛṇavaṃ pitṝṇām aham devānām uta martyānām tābhyām idam viśvam ejat sameti yad antarā pitaraṃ mātaraṃ ca iti na aham ata ekaṃ cana veda iti ha uvāca
«Знаешь ли, как существа, уходя, расходятся [разными путями]?» — «Нет». — «Знаешь ли, как они возвращаются в этот мир?» — «Нет». — «Знаешь ли, отчего тот мир не переполняется, хоть многие уходят вновь и вновь?» — «Нет». — «Знаешь ли, на котором возлиянии возлитые воды обретают человеческий голос, встают и говорят?» — «Нет». — «Знаешь ли доступ на путь, ведущий к богам, или на ведущий к предкам — что совершив, вступают на путь богов или предков? Ведь слышано нами слово риши: “О двух дорогах смертных слышал я — о пути предков и пути богов: ими движется всё это, что между Отцом и Матерью”». — «Ни одного из них я не знаю».
d53b67b9f3a0 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 01:24:18 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Пять вопросов Праваханы — в редакции с ригведийским украшением: царь цитирует гимн (РВ 10.88.15) о «двух дорогах смертных» — пути предков и пути богов, «между Отцом и Матерью» (небом и землёй). Вопросы о судьбе души поставлены под авторитет древнейшего провидца: это не новая наука — забытая брахманами старая.
И пятикратное «нет» Шветакету — которому предшествовало самоуверенное «Ом»! Пять минут собрания стёрли двенадцать лет школы: юноша не знает ни исхода, ни возврата, ни переполнения, ни пятого возлияния, ни развилки путей. Экзамен на границе жизни и смерти не сдаётся конспектами.