यत् एव ते कश्चिद् अब्रवीत् तत् शृणवाम इति अब्रवीन् मे विदग्धः शाकल्यः हृदयं वै ब्रह्म इति यथा मातृमान् पितृमान् आचार्यवान् ब्रूयात् तथा तत् छाकल्यो अब्रवीद् धृदयं वै ब्रह्म इति अहृदयस्य हि किं स्यात् इति अब्रवीत् तु ते तस्य आयतनम् प्रतिष्ठाम् न मे अब्रवीत् इति एकपाद् वा एतत् संराट् इति सः वै नः ब्रूहि याज्ञवल्क्य हृदयम् एव आयतनम् आकाशः प्रतिष्ठा स्थितिः इति एनद् उपासीत का स्थितिता याज्ञवल्क्य हृदयम् एव संराट् इति ह उवाच हृदयं वै संराट् सर्वेषाम् भूतानाम् आयतनम् हृदयं वै संराट् सर्वेषाम् भूतानाम् प्रतिष्ठा हृदये हि एव संराट् सर्वाणि भूतानि प्रतिष्ठितानि भवन्ति हृदयं वै संराट् परमं ब्रह्म न एनम् हृदयं जहाति सर्वाणि एनम् भूतानि अभिक्षरन्ति देवः भूत्वा देवान् अप्येति यः एवम् विद्वान् एतद् उपास्ते हस्त्यृषभम् सहस्रम् ददामि इति ह उवाच जनकः वैदेहः सः ह उवाच याज्ञवल्क्यः पिता मे अमन्यत न अननुशिष्य हरेत इति
yat eva te kaścid abravīt tat śṛṇavāma iti abravīn me vidagdhaḥ śākalyaḥ hṛdayaṃ vai brahma iti yathā mātṛmān pitṛmān ācāryavān brūyāt tathā tat chākalyo abravīd dhṛdayaṃ vai brahma iti ahṛdayasya hi kiṃ syāt iti abravīt tu te tasya āyatanam pratiṣṭhām na me abravīt iti ekapād vā etat saṃrāṭ iti saḥ vai naḥ brūhi yājñavalkya hṛdayam eva āyatanam ākāśaḥ pratiṣṭhā sthitiḥ iti enad upāsīta kā sthititā yājñavalkya hṛdayam eva saṃrāṭ iti ha uvāca hṛdayaṃ vai saṃrāṭ sarveṣām bhūtānām āyatanam hṛdayaṃ vai saṃrāṭ sarveṣām bhūtānām pratiṣṭhā hṛdaye hi eva saṃrāṭ sarvāṇi bhūtāni pratiṣṭhitāni bhavanti hṛdayaṃ vai saṃrāṭ paramaṃ brahma na enam hṛdayaṃ jahāti sarvāṇi enam bhūtāni abhikṣaranti devaḥ bhūtvā devān apyeti yaḥ evam vidvān etad upāste hastyṛṣabham sahasram dadāmi iti ha uvāca janakaḥ vaidehaḥ saḥ ha uvāca yājñavalkyaḥ pitā me amanyata na ananuśiṣya hareta iti
«Послушаем, что говорили тебе». — «Видагдха Шакалья сказал мне: “Сердце — Брахман”». — «Как сказал бы имеющий мать, отца и учителя, так сказал он: “сердце — Брахман”; ибо что было бы лишённому сердца? Но сказал ли он тебе его обитель и опору?» — «Не сказал». — «Это одноногий [Брахман], государь». — «Так скажи нам ты, Яджнявалкья!» И он назвал его обитель, опору и то, как должно его чтить, — и Джанака предложил тысячу коров со слоном-быком, а Яджнявалкья ответил: «Отец мой считал: не приняв учения сполна, не бери платы».
f4b05cd15666 · опубликовано 27 июл. 2026 г., 01:09:40 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
«Сердце — Брахман» — и в устах Яджнявалкьи звучит имя злосчастного Шакальи, чью голову он видел павшей (3.9): даже у задиры была своя крупица истины, и победитель честно её передаёт. Восполнение: обитель сердца — оно само, опора — пространство; чтить его как «устойчивость» (sthiti): на сердце, как выяснила ночь турнира, стоят все стороны света.
Строй раунда один и тот же, и в нём метод Яджнявалкьи: всякий частичный тезис почтён (за ним — законная преемственность и честный довод), взвешен («одноногий» без обители и опоры) и восполнен до четырёх ног. И каждый раз — отказ от платы до полноты учения: истина у него не продаётся в розницу.