विज्ञानम् वाव ध्यानात् भूयः विज्ञानेन वै ऋग्वेदम् विजानाति यजुर्वेदम् सामवेदम् आथर्वणम् चतुर्थम् इतिहासपुराणम् पञ्चमम् वेदानाम् वेदम् पित्र्यम् राशिम् दैवम् निधिम् वाकोवाक्यम् एकायनम् देवविद्याम् ब्रह्मविद्याम् भूतविद्याम् क्षत्रविद्याम् नक्षत्रविद्याम् सर्पदेवजनविद्याम् दिवम् च पृथिवीम् च वायुम् च आकाशम् च अपः च तेजः च देवान् च मनुष्यान् च पशून् च वयांसि च तृणवनस्पतीन् श्वापदानि आकीटपतङ्गपिपीलकम् धर्मम् च अधर्मम् च सत्यम् च अनृतम् च साधु च असाधु च हृदयज्ञम् च अहृदयज्ञम् च अन्नम् च रसम् च इमम् च लोकम् अमुम् च विज्ञानेन एव विजानाति विज्ञानम् उपास्स्व इति
vijñānam vāva dhyānāt bhūyaḥ vijñānena vai ṛgvedam vijānāti yajurvedam sāmavedam ātharvaṇam caturtham itihāsapurāṇam pañcamam vedānām vedam pitryam rāśim daivam nidhim vākovākyam ekāyanam devavidyām brahmavidyām bhūtavidyām kṣatravidyām nakṣatravidyām sarpadevajanavidyām divam ca pṛthivīm ca vāyum ca ākāśam ca apaḥ ca tejaḥ ca devān ca manuṣyān ca paśūn ca vayāṃsi ca tṛṇavanaspatīn śvāpadāni ākīṭapataṅgapipīlakam dharmam ca adharmam ca satyam ca anṛtam ca sādhu ca asādhu ca hṛdayajñam ca ahṛdayajñam ca annam ca rasam ca imam ca lokam amum ca vijñānena eva vijānāti vijñānam upāssva iti
«Постижение больше созерцания. Постижением человек знает Ригведу, Яджурведу, Самаведу и все науки; небо и землю, ветер и пространство, воды и жар, богов и людей, всё живое до червя и муравья; дхарму и адхарму, истину и ложь, доброе и злое, приятное сердцу и неприятное; пищу и вкус, этот мир и тот — всё это он знает именно постижением. Почитай постижение».
f4fe32fbc7c4 · опубликовано 26 июл. 2026 г., 23:44:07 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Седьмая ступень: vijñāna — различающее постижение, знание, ставшее пониманием. Список его владений повторяет владения речи (7.2.1) с прибавкой: «пищу и вкус, этот мир и тот». Речь всё называет — виджняна всё понимает: отличает дхарму от адхармы не по словарю, а по сути.
Это вершина познавательной части лестницы: выше постижения из познавательных сил не будет уже ничего — дальше пойдут сила, пища, стихии, то есть носители познающего. Тем важнее заметить, что и постижение — ступень, а не престол. Гита различает так же: за джняной стоит джняни, за знанием — знающий, и дороже всех знаний Господу тот, кто знает Его (БГ 7.17–19).